Máu, Nước Mắt Và Cái Giá Đắt Của Chiến Tranh Qua 10 Tác Phẩm Kinh Điển
Nhà văn Maaza Mengiste của tờ The Guardian đã giới thiệu đến độc giả 10 tác phẩm văn học đặc sắc về những cuộc chiến tranh lịch sử và nỗi đau day dứt của những người còn sống sót sau bom đạn.
Iliad — Homer
Thiên sử thi bất diệt này là câu chuyện hùng tráng về hậu quả của sự ngạo mạn và hiếu chiến, về những cơn phẫn nộ, mối thù trả thù và những nghịch lý nghiệt ngã của định mệnh. Một trong những cảnh tượng đi vào lòng người sâu nhất là khi vua già Priam của thành Troy liều lĩnh vượt chiến tuyến sang cầu xin Achilles trao trả thi thể người con trai Hector — kẻ mà chính Achilles đã giết.
Khoảnh khắc Priam phủ phục hôn bàn tay kẻ đã hạ sát con mình, bộc lộ sự bất lực, đau đớn cùng cực và tình thương cha con vô bờ, đã lay động biết bao thế hệ độc giả. Ngay cả Achilles cũng không ngăn được dòng lệ khi nhìn thấy trong Priam bóng dáng của người cha già mình. Đó là vòng luân hồi tàn nhẫn của chiến tranh: bi thương, thù hận và tình yêu đan xen, nâng một câu chuyện trận mạc lên thành thiên anh hùng ca sống mãi với thời gian.
Iliad của Simone Weil
Chỉ vỏn vẹn 24 trang nhưng ẩn chứa những suy tư thâm thúy về cách Homer nhìn nhận bạo lực và xung đột trong bối cảnh thời hiện đại. Được viết vào năm 1939-1940, khi chủ nghĩa phát xít đang vươn lên mạnh mẽ, cuốn sách giúp độc giả thấu hiểu một chân lý từ Iliad: khi sức mạnh bị đẩy đến giới hạn tột cùng, nó sẽ biến con người thành những cỗ máy sát thương không còn nhân tính.
Tác Phẩm Ảnh Của Matar
Những sinh mạng đã mất đi liệu có còn để lại dấu vết nơi từng xảy ra bạo lực và thảm sát? Để trả lời câu hỏi đó, tác giả Matar đã đến Libya năm 2012 sau khi chế độ Gaddafi sụp đổ, ghi lại hình ảnh và câu chuyện từ những địa điểm con người từng bị đối xử dã man nhất. Sau sáu năm thực hiện, cuốn sách ảnh này nhắc nhở người xem về những giá trị tưởng chừng vô hình nhưng vẫn trường tồn cùng thời gian.
Trieste — Daša Drndić
Nhân vật Haya Tedeschi trong Trieste dành cả cuộc đời chờ đợi ngày được gặp lại đứa con trai bị bắt cóc hơn 60 năm về trước, trong thời kỳ phát xít Đức chiếm đóng. Tiểu thuyết đồ sộ và khốc liệt của Drndić dùng tiền đề đơn giản này để dẫn người đọc vào những góc tối nhất của Thế chiến thứ hai. Xen kẽ trong câu chuyện hư cấu là các tài liệu lịch sử có thật, hình ảnh và dữ liệu từ phiên tòa Nuremberg. Giáo sư Drndić viết: "Có một danh sách gồm 9.000 tên người Do Thái ở Italy bị Đức quốc xã tàn sát. Đằng sau mỗi cái tên là một câu chuyện riêng."
Lịch Sử Cuộc Xâm Lăng Ethiopia Của Del Boca
Tác giả Del Boca dựa vào các cuộc phỏng vấn trực tiếp, lời kể của nhân chứng và những chuyến thực địa đến những vùng đất từng là tâm điểm xung đột, để kéo người đọc vào một cuộc chiến tàn bạo mà thế giới đã quá sớm chôn vùi vào quên lãng. Cuốn sách nhằm thẳng vào tham vọng thuộc địa của Italy, đồng thời dũng cảm phơi bày những thông tin nhạy cảm về tội ác chiến tranh và những mất mát mà cả hai phía phải chịu đựng.
The Conscript — Gebreyesus Hailu
Được viết vào năm 1927 bởi nhà văn Eritrea Gebreyesus Hailu và xuất bản năm 1950, The Conscript là một trong những tiểu thuyết đầu tiên được sáng tác bằng ngôn ngữ châu Phi. Đây cũng là một trong những tác phẩm mạnh mẽ nhất lên án sự tàn ác của chiến tranh thế kỷ 20 tại Libya. Câu chuyện đi theo Tuquabo — một chiến binh bản địa — người sớm nhận ra cái bẫy éo le của mình khi sống dưới ách thực dân. Theo Maaza Mengiste, đây là tác phẩm kinh điển không thể thiếu về lịch sử châu Phi trong chiến tranh.
Chiến Tranh Không Có Khuôn Mặt Phụ Nữ — Svetlana Alexievich
Từ hơn 200 cuộc trò chuyện với những người phụ nữ Liên Xô từng trực tiếp chiến đấu trong Thế chiến thứ hai, tác giả Alexievich đã dệt nên một biên niên sử từ những câu chuyện chưa từng được lên tiếng. Bà nói: "Thế giới là bản hợp xướng của nhiều giọng nói" — và tác phẩm của bà chính là bằng chứng hùng hồn nhất cho điều đó, qua những hy sinh thầm lặng và nỗi đau của phụ nữ trong chiến tranh.
Visitation — Jenny Erpenbeck
Tiểu thuyết tao nhã và đẹp đẽ của Erpenbeck xoay quanh một ngôi nhà nằm trong rừng Brandenburg, nơi người làm vườn trung thành gắn bó qua suốt các thế hệ cư dân đến rồi đi. Trong bối cảnh chủ nghĩa phát xít nổi lên và Liên Xô trỗi dậy, các nhân vật lần lượt đi qua ngôi nhà đó đã phải đối mặt với những thảm kịch khủng khiếp nhất của thế kỷ. Susan Bernofsky đã chuyển tải thành công tinh thần của Erpenbeck, khơi lên những câu hỏi sâu sắc về ký ức, bạo lực và sự cứu chuộc.
The Corpse Washer — Sinan Antoon
Người sống nợ kẻ chết điều gì? Ai mới thực sự là người quan trọng? Những câu hỏi này nằm ở cốt lõi của tiểu thuyết ám ảnh Antoon, lấy bối cảnh cuộc chiến Iraq. Nhân vật chính Jawad từ bỏ ước mơ trở thành nghệ sĩ để làm nghề người rửa xác. Thông qua anh, tác giả khắc họa rõ cái giá mà chiến tranh áp đặt lên những người còn sống và con đường họ phải đi để tiếp tục tồn tại.
The Memory of Love — Aminatta Forna
Lấy bối cảnh gần cuối nội chiến Sierra Leone năm 2001, tiểu thuyết cuốn hút của Forna chiếu rọi vào tác động lâu dài của cuộc chiến lên số phận mỗi con người cụ thể. Mở đầu bằng hình ảnh một người hấp hối kể lại mối tình xa xưa, cuốn sách dần hé lộ những vết thương sâu thẳm mà bạo lực đã khắc vào cuộc đời con người.