Hành trình Harry Potter đến tay độc giả Việt Nam
Phần 8 "Harry Potter" bản tiếng Anh bày bán tại hệ thống nhà sách FAHASA
Phân tập để kịp tiến độ dịch thuật và ra mắt bạn đọc
Ngay từ khi Harry Potter And The Philosopher's Stone chính thức ra mắt ngày 30/6/1997 tại Anh và Harry Potter And The Sorcerer's Stone tại Mỹ, rồi đến bản tiếng Việt Harry Potter và Hòn đá Phù thủy do NXB Trẻ ấn hành năm 2000, bộ truyện đã không ngừng chinh phục thêm hàng triệu độc giả mới. Đến tháng 6/2011, cả bảy tập đã bán được trên 450 triệu bản – chính thức trở thành bộ sách văn học giải trí bán chạy nhất mọi thời đại và được chuyển ngữ sang 79 ngôn ngữ khác nhau.
Ông Thành Nam – Phó Giám đốc NXB Trẻ – chia sẻ về quá trình chuyển ngữ: "Năm 2000, NXB Trẻ chính thức đưa Harry Potter đến với bạn đọc Việt Nam. Thời bấy giờ, thị trường truyện tranh đang rất nhộn nhịp, nên phân chia từng tập nhỏ hoàn toàn phù hợp với nhu cầu và sự chờ đón của độc giả. Nếu đợi dịch xong toàn bộ một cuốn dày sẽ tốn rất nhiều thời gian."
Ông bổ sung thêm: "NXB Trẻ đã phát hành từ tập 1 đến tập 5 dưới dạng chia nhỏ một cuốn Harry Potter thành nhiều cuốn mỏng hơn, sau đó mới tổng hợp in thành sách dày như nguyên bản. Đến phần 6 và 7, chúng tôi thương thảo được bản thảo sớm hơn nên khoảng cách thời gian giữa bản tiếng Việt và bản gốc tiếng Anh không còn quá xa, vì vậy không cần chia nhỏ nữa."
Vì sao bản quyền ebook tiếng Việt không thuộc về Việt Nam
Theo chia sẻ từ NXB Trẻ: Đơn vị đang nắm giữ bản quyền các tác phẩm của J.K. Rowling (the Blair Partnership) đều mua lại toàn bộ bản quyền điện tử của các bản dịch để phân phối độc quyền qua nền tảng Pottermore, thay vì để các nhà xuất bản địa phương tự kinh doanh ebook.
Điều đó có nghĩa là tại Việt Nam, không có tổ chức nào được phép phân phối ebook Harry Potter tiếng Việt vì bản quyền phiên bản số của bản dịch đã được chuyển nhượng trực tiếp về tay Rowling. Mục tiêu chính là tập trung tất cả các phiên bản Harry Potter trên toàn cầu về một đầu mối, đồng thời kiểm soát chặt chẽ quyền tác giả – đặc biệt đối với sách điện tử.
Ông Thành Nam tiết lộ: "Họ mua bản quyền về, sản xuất theo quy chuẩn của mình rồi mới phân phối ra thị trường. Đối với Harry Potter và các tác phẩm của Rowling, vấn đề bảo vệ quyền tác giả được xem là ưu tiên hàng đầu và thực hiện rất nghiêm. Bất kỳ ai muốn sử dụng nội dung liên quan đến tác phẩm đều phải thông qua khâu kiểm duyệt của họ."
Đối với phần 8, ấn bản công bố ngày 31/7 tại Anh là Special Rehearsal Edition – phiên bản đặc biệt cho buổi diễn thử, bao gồm toàn bộ kịch bản. Đây là ấn bản có thời hạn phát hành giới hạn. Đến tháng 1/2017, Definitive Edition mới chính thức được tung ra và NXB Trẻ đã hoàn tất các thương lượng cần thiết để mang ấn bản này đến với bạn đọc Việt Nam.
Nhà văn Lý Lan sẽ không đảm nhận dịch phần 8
Tất cả các tập Harry Potter được in bằng tiếng Việt từ năm 2000 đến nay đều gắn liền với tên tuổi dịch giả, nhà văn Lý Lan. Thế nhưng với phần 8, câu chuyện lại khác.
Ông Thành Nam cho hay: "Bảy tập Harry Potter trước đây phần lớn do nhà văn Lý Lan chuyển ngữ, một số tập có thêm sự tham gia của cộng tác viên. Riêng tập 8, chúng tôi đã ký hợp đồng với một dịch giả khác thay thế. Sở dĩ không mời chị Lý Lan là vì chị hiện đang định cư ở nước ngoài, không thuận tiện gặp gỡ trực tiếp để bàn bạc công việc, trong khi yêu cầu của chúng tôi là cần dịch giả có thể làm việc trực tiếp tại chỗ."