Câu chuyện ra đời của sách tranh 'Cái Tết của mèo con'
Cái Tết của mèo con là tác phẩm được nhà văn Nguyễn Đình Thi viết năm 1961, gắn bó thân thương với nhiều thế hệ bạn đọc nhỏ tuổi Việt Nam. Sau hai năm cần mẫn, họa sĩ Đặng Hồng Quân đã khoác áo mới cho tác phẩm kinh điển này dưới dạng một cuốn sách tranh tươi sáng, sinh động và ý nghĩa. Đây là những lời kể của họa sĩ về hành trình sáng tạo.
Cơ duyên và giai đoạn chuẩn bị
- Điều gì đã dẫn Quân đến với cuốn sách tranh này?
- Vào một ngày cuối năm 2015, đơn vị làm sách mời tôi thực hiện Cái Tết của mèo con. Tôi hào hứng nhận lời vì người đặt hàng là người tôi tin tưởng và nể trọng, hơn nữa tôi rất thích cách anh ấy làm bìa sách. Anh cũng là người đàn anh đáng kính trong nghề của tôi.
- Quân đã làm gì để chuẩn bị cho dự án này?
- Đầu tiên tôi nghiên cứu những phiên bản đã được các họa sĩ đi trước thực hiện, cùng với truyện tranh của NXB Kim Đồng về cùng đề tài. Các bậc tiền bối thường sử dụng chất liệu truyền thống như màu nước, màu bột. Tôi chọn con đường riêng với kỹ thuật số — không hẳn là hoàn toàn mới, nhưng đây là lần đầu tiên Cái Tết của mèo con được minh họa bằng phương pháp này.
Đơn vị phát hành cũng muốn phần minh họa vừa hiện đại vừa không mất đi hồn cốt truyền thống.
Minh họa kỹ thuật số và nghệ thuật
- Kỹ thuật số giúp ích gì khi minh họa tác phẩm thiếu nhi này?
- Khi chuyển nội dung chữ của Nguyễn Đình Thi sang hình ảnh kỹ thuật số, tôi có nhiều không gian để thể hiện sáng tạo hơn. Như cảnh đại chiến giữa mèo và chuột cống, tôi có thể áp dụng nhiều kỹ xảo hình ảnh để diễn tả sự khốc liệt: một bên là đàn chuột cống đông đúc dữ dằn, một bên là chú mèo con bé nhỏ nhưng bất khuất không chịu khuất phục.
Dù vậy, trước khi làm trên máy tính, tôi vẫn cần những bản phác thảo tay bằng bút chì làm nền tảng.
Tôi đặc biệt dụng công xây dựng ngoại hình nhân vật. Các phiên bản trước thường thể hiện chú mèo với vóc dáng thanh niên cường tráng, còn tôi muốn giữ nét trẻ thơ trong sáng — vì mèo vẫn chơi cùng bé Bống, vẫn gọi "bác nồi đồng", "cô chổi rơm". Vì vậy tôi vẽ chú mèo thật nhỏ xinh, mũi hồng dễ thương, phù hợp với đối tượng độc giả nhỏ tuổi.
Tôi cũng bỏ đi nét viền đen xung quanh nhân vật — lông chú mèo nhờ đó hiện ra mềm mại, mịn nhẹ, tạo cảm giác yêu thương và gần gũi hơn.
Để tạo sự tương phản ấn tượng, tôi vẽ bầy chuột cống bằng những nét mạnh, góc cạnh và màu sắc tối tăm với bộ răng nhọn và đôi mắt vàng hung dữ; trong khi chú mèo lại được phác họa tròn trịa, dịu dàng trong gam màu trắng hồng ấm áp.
Phân đoạn nội dung và bố trí trang sách
- Việc tách văn bản để minh họa được thực hiện như thế nào?
- Chỉ riêng việc phân đoạn nội dung của Nguyễn Đình Thi đã tốn rất nhiều thời gian. Lúc đầu tôi khá lúng túng vì chưa bao giờ thực hiện một sản phẩm có chiều dài như vậy với một tác phẩm kinh điển thiếu nhi. Tôi đọc nhiều sách tranh nước ngoài để học hỏi kinh nghiệm làm picture book của thế giới.
Ban đầu tôi nghĩ sẽ giữ nguyên văn bản, thêm hình minh họa vào vài trang một lần. Nhưng sau đó tôi thay đổi ý định, cắt nhỏ văn bản hơn, làm dày đặc hình ảnh hơn để tạo thành một picture book thực sự dày dặn và sinh động.
Tôi làm việc cùng một biên tập viên nội dung để phân chia các đoạn cần minh họa. Những cảnh đại chiến mèo - chuột được dàn trải trên một trang lớn. Những đoạn ngắn như mèo vờn bướm, tôi lại kéo rộng thành nhiều trang. Tùy thuộc vào nội dung và cảm hứng sáng tác mà phân bổ hình và chữ sao cho hài hòa.
Tìm tư liệu và chọn lựa màu sắc
- Bối cảnh làng quê xưa trong sách đặt ra thách thức gì với họa sĩ?
- Tôi thường tranh thủ cuối tuần về quê ngoại ở Hà Nam để quan sát, phác thảo và chụp ảnh. Ngoài ra tôi tham khảo tư liệu từ họa sĩ Nguyễn Hữu Khoa (họa sĩ Còm) và họa sĩ Tạ Huy Long — hai họa sĩ rất tỉ mỉ khi tái dựng không gian nông thôn truyền thống. Tôi cũng đến Bảo tàng Mỹ thuật và Bảo tàng Dân tộc học để thu thập thêm hình ảnh tham chiếu.
- Vì sao cuốn sách lại sử dụng gam màu rực rỡ như vậy?
- Phong cách của tôi vốn yêu màu tươi sáng — tôi đã thử điều chỉnh nhưng cứ vẽ lại ra màu đó, thế nên tôi giữ nguyên. Hơn nữa, cái tên Cái Tết của mèo con bản thân đã gợi lên không khí náo nhiệt, may mắn, rộn ràng của ngày Tết, nên tôi xác định gam màu phải thật rực rỡ và tràn đầy sức sống.
Giá trị mà cuốn sách mang lại
- Cuốn sách tranh muốn truyền đi điều gì tới người đọc?
- Mỗi câu chuyện đều mang trong mình một thông điệp. Trước hết, cuốn sách giúp các em thiếu nhi và bạn đọc nhỏ tuổi tiếp cận di sản văn học thiếu nhi kinh điển của đất nước, đồng thời gợi lại những kỷ niệm đẹp của tuổi thơ.
Và đương nhiên, thông điệp về lòng dũng cảm — dám đứng lên trước nỗi sợ hãi để trở thành phiên bản mạnh mẽ hơn — cũng được trao trọn vẹn qua những trang sách tranh này. Qua hành trình của chú mèo con đáng yêu, tác phẩm nhắn nhủ một chân lý muôn thuở: điều thiện lương bao giờ cũng vượt qua được bóng tối.
Bạn đọc có thể tìm cuốn sách tại: Cái Tết của mèo con trên Đại Đạo Viện.