Văn học kinh điển từng bị cấm và thiêu hủy vì dám phá vỡ điều cấm kỵ
Trong suốt chiều dài lịch sử văn học nhân loại, không ít tác phẩm đã trở thành tâm điểm của những cơn bão tranh cãi — người lên án kịch liệt, kẻ bảo vệ nhiệt thành, song dù theo hướng nào, các tác giả của chúng đều phải chịu những tiếng thị phi nhất định. Mẫu số chung của những cuốn sách này là sự dũng cảm dám đặt bút viết về những điều mà xã hội của họ xem là cấm kỵ tuyệt đối.
Ulysses — James Joyce
Joyce xuất bản tác phẩm của mình trong thời kỳ nghệ thuật nằm dưới vòng kiểm duyệt nghiêm ngặt và văn nghệ sĩ có thể bị xử phạt vì "những câu chữ tục tĩu". Trước khi phát hành thành sách, một số đoạn trích của Ulysses đã xuất hiện trên các tạp chí văn chương và lập tức bị cấm lưu hành ở Anh mãi đến năm 1930. Bưu điện Mỹ còn tịch thu và đốt toàn bộ bản in Ulysses nào lọt vào tay họ.
Năm 1933, tòa án Mỹ xét xử lại vụ án và tuyên bố cuốn sách không phải văn hóa phẩm đồi trụy và do đó không thể bị cấm. Nhà thơ, kịch tác gia và nhà phê bình văn học T.S. Eliot từng viết rằng Ulysses là "một cuốn sách khiến tất cả chúng ta đều phải mang ơn".
Những cuộc phiêu lưu của Huckleberry Finn — Mark Twain
Tác phẩm của Mark Twain đã vấp phải chỉ trích ngay từ năm xuất bản 1885 và những tranh luận xung quanh nó vẫn còn tiếp diễn đến hôm nay. Twain bị cáo buộc dùng các khuôn mẫu phân biệt chủng tộc để khắc họa nhân vật Jim — người nô lệ trong gia đình Huck — và sử dụng nhiều từ ngữ xúc phạm cộng đồng người da đen. Ngược lại, nhiều độc giả lập luận rằng tác phẩm đơn giản là tái hiện trung thực bầu không khí xã hội đặc trưng của thời đại đó.
Những Kẻ Thiện Tâm — Jonathan Littell
Những Kẻ Thiện Tâm (tiếng Pháp: Les Bienveillantes) của nhà văn Mỹ Jonathan Littell lấy bối cảnh Thế chiến II và chọn cách kể chuyện từ góc nhìn của một sĩ quan SS phát xít Đức. Tác phẩm này giành giải Prix Goncourt — giải thưởng văn học danh giá nhất nước Pháp — vào năm 2006.
Tại Đức, cuốn sách thu nhận gần như toàn bộ những phản ứng tiêu cực và bị gán nhãn là văn phẩm "kinh dị và gớm ghiếc"; tác giả bị coi là "kẻ viết văn khiêu dâm bạo lực". Ở Mỹ, nhà phê bình Ruth Franklin gọi đây là "một trong những cuốn sách đáng bị ghét nhất" bà đã từng đọc qua. Tuy nhiên nhà sử học người Anh Antony Beevor lại xếp tác phẩm vào top 5 tiểu thuyết hay nhất từng viết về Thế chiến II.
Tropic of Cancer — Henry Miller
Cuốn tiểu thuyết bán tự truyện của Henry Miller ghi lại những cuộc phiêu lưu buông thả của tác giả ở Paris bằng thứ ngôn ngữ thô tục không kiêng dè, khiến nó bị cấm lưu hành ngay sau lần đầu xuất bản tại Pháp năm 1934. Khi Grove Press phát hành bản tiếng Anh tại Mỹ năm 1961, không ít hơn 60 vụ kiện cáo đã nổ ra ở 21 tiểu bang. Một thẩm phán tại Pennsylvania mô tả cuốn sách là "thứ rác rưởi ô uế, đê tiện, đồi trụy". Tranh cãi vẫn không dứt, đặc biệt đến từ những người phản đối cách Miller mô tả về phụ nữ.
Bắt Trẻ Đồng Xanh — J.D. Salinger
Theo Hiệp hội Ngôn ngữ Hiện đại, Bắt Trẻ Đồng Xanh giữ vị trí cuốn sách bị khiếu nại và phản đối nhiều nhất ở Mỹ trong suốt giai đoạn 1963–1982. Tác phẩm bị lên án vì sử dụng ngôn từ thô thiển và vẽ nên chân dung một sinh viên thụ động, chán đời. Đáng lo ngại hơn, cuốn sách từng được nhắc đến như nguồn cảm hứng của một số tên tội phạm và thủ phạm các vụ thảm sát trường học, dẫn đến việc nó bị liệt vào danh sách cấm của nhiều thư viện trường học trong nhiều thập kỷ.
Lady Chatterley's Lover — D.H. Lawrence
Cũng như Ulysses và Tropic of Cancer, tiểu thuyết của D.H. Lawrence khai thác mối tình bí mật giữa một quý bà và người thợ làm vườn. Lối mô tả tình dục thẳng thắn vào những năm đầu thế kỷ XX bị đánh giá là cực kỳ khiêu khích và vượt qua mọi giới hạn. Một thượng nghị sĩ Mỹ phẫn nộ tuyên bố: "Đó chẳng phải sách. Đó là mớ dung tục đồi bại được viết ra bởi một tâm hồn u ám." Cuốn sách bị kiểm duyệt và cắt xén nghiêm trọng trong nhiều năm vì những rắc rối pháp lý. Điện ảnh Anh gần đây đã chuyển thể tác phẩm lên màn bạc với những cảnh nhạy cảm được xử lý thận trọng để tránh tranh cãi không cần thiết. Tìm đọc các tác phẩm trên tại Đại Đạo Viện.