Sự ra đời của nhóm Võ lâm ngũ bá trong thế giới tiểu thuyết Kim Dung
Theo lời thuật lại của Lão Ngoan Đồng Chu Bá Thông khi trò chuyện cùng Quách Tĩnh, trong thời kỳ trước sự kiện Xạ điêu anh hùng truyện, võ lâm đã liên tiếp chìm trong máu lửa vì bộ bí thư tuyệt thế Cửu Âm chân kinh. Để chấm dứt tình trạng đồng đạo giết hại lẫn nhau, các bậc tuyệt thế cao thủ đại diện cho võ học Trung Nguyên đã hội tụ trên đỉnh Hoa Sơn, đấu tài cao thấp để xác định "thiên hạ đệ nhất nhân".
Người đứng đầu sau cuộc so tài sẽ được quyền lưu giữ bộ Cửu Âm chân kinh. Năm đại cao thủ góp mặt trong cuộc Hoa Sơn luận kiếm đầu tiên gồm: Đông Tà Hoàng Dược Sư, Tây Độc Âu Dương Phong, Nam Đế Đoàn Trí Hưng, Bắc Cái Hồng Thất Công và Trung Thần Thông Vương Trùng Dương.
Vương Trùng Dương đánh bại tất cả và được suy tôn là "thiên hạ đệ nhất nhân", giành quyền lưu giữ Cửu Âm chân kinh. Dù vậy, mỗi vị trong nhóm "Thiên hạ ngũ tuyệt" đều mang một võ công độc nhất vô nhị và một cuộc đời đầy biến cố riêng biệt.
Chân dung từng huyền thoại trong Võ lâm ngũ bá
Đông Tà Hoàng Dược Sư
Trong nhóm "Võ lâm ngũ bá", Hoàng Dược Sư có lẽ là nhân vật được Kim Dung dày công xây dựng phong phú và nhiều tầng lớp nhất. Đây là bậc kỳ tài đa năng, không chỉ là tông sư trong võ học mà còn thành thục cầm kỳ thi họa, y bốc tướng số, toán số thao lược, ngũ hành kỳ môn. Ngay cả những vườn đào trên đảo Đào Hoa nơi ông ẩn thân cũng được bố trí thành trận pháp khiến kẻ lọt vào không biết đường ra.
Đông Tà nức tiếng với những tuyệt kỹ như Đạn Chỉ thần công, Lạc Anh thần kiếm chưởng, Ngọc Tiêu kiếm pháp. Chỉ cần tấu lên khúc Bích Hải Triều Sinh bằng cây tiêu, Hoàng Dược Sư đã đủ sức làm cho những kẻ công lực yếu hơn điên đảo mất hồn.
Tuy vậy, tính cách của Hoàng Dược Sư thực sự tà quái và kiêu ngạo đến mức khó tin. Khi ra giang hồ, ông thường đeo mặt nạ vì lý do những kẻ tầm thường không xứng được nhìn thấy diện mạo ông. Bị Quách Tĩnh hiểu lầm là kẻ thủ ác giết nhóm Giang Nam thất quái, Hoàng Dược Sư không hề biện bạch một câu, lại còn nổi giận đuổi sạch đệ tử vô tội khi biết bí kíp bị lấy trộm.
Tây Độc Âu Dương Phong
Kẻ thù đặt cho Âu Dương Phong biệt danh "Lão Độc Vật" không chỉ vì bản tính xấu xa tàn bạo mà còn vì tài chuyên pha chế các chất kịch độc vô phương cứu chữa. Chủ nhân Bạch Đà sơn ở Tây Vực thao túng tuyệt kỹ Cáp Mô công (thế cóc), lấy tĩnh trị động với sức mạnh kinh người, cùng Linh Xà quyền (quyền pháp con rắn) từng khiến Bắc Cái lúng túng không ít. Lão còn là người đánh đàn tranh rất tài hoa.
Cuộc tranh tài âm nhạc giữa tiếng tiêu của Âu Dương Phong, tiếng đàn của Hoàng Dược Sư và tiếng hú của Hồng Thất Công trên đảo Đào Hoa được coi là một trong những cảnh đặc sắc nhất trong tất cả tiểu thuyết của Kim Dung.
Âu Dương Phong bất chấp đạo lý, ăn nằm với chị dâu sinh ra Âu Dương Khắc, trộm Cửu Âm chân kinh và hạ sát năm người trong nhóm Giang Nam thất quái rồi gán tội cho Hoàng Dược Sư. Bị Hoàng Dung lừa truyền bí kíp sai, lão phát điên nhưng lại trở nên đáng sợ hơn, đánh bại cả Hoàng Dược Sư lẫn Hồng Thất Công trên đỉnh Hoa Sơn.
Đến Thần điêu hiệp lữ, Âu Dương Phong dù vẫn điên nhưng đã không còn hung ác. Lão nhận Dương Quá làm con nuôi, truyền thụ cho chàng võ công giải độc, trước khi cùng Hồng Thất Công đấu đến hết nội lực trên đỉnh Hoa Sơn. Hai đại cao thủ suốt một đời đối địch, đến giây cuối cùng lại ôm chặt lấy nhau cùng cất tiếng cười, rũ bỏ hết oán thù.
Nam Đế Đoàn Trí Hưng
Khi bước vào cuộc Hoa Sơn luận kiếm, Đoàn Trí Hưng đang ngồi trên ngai vàng của nước Đại Lý. Dòng họ Đoàn lừng danh thiên hạ với tuyệt kỹ Nhất Dương chỉ - vừa là môn công pháp khắc chế Cáp Mô công của Âu Dương Phong vừa là phương pháp chữa lành nội thương xuất sắc nhất.
Đoàn Trí Hưng tuy là bậc đế vương kiêm đại cao thủ nhưng cũng là con người với đầy đủ yêu thương và ghen tuông. Thảm kịch đau lòng ập đến khi ông không chịu ra tay cứu đứa con vô tội của Anh Cô với Chu Bá Thông, khiến người mẹ quẫn trí tự tay giết con rồi bỏ đi mất. Đau đớn và tự trách bản thân, Đoàn Trí Hưng cạo đầu đi tu để cầu sự cứu độ cho tội lỗi của mình.
Về sau ông dùng Nhất Dương chỉ hồi sinh Hoàng Dung và giúp Cừu Thiên Nhận giác ngộ quy y. Đến Thần điêu hiệp lữ, cuối cùng ông cũng hóa giải được mối thù với Anh Cô.
Bắc Cái Hồng Thất Công
Hồng Thất Công có lẽ là nhân vật dễ mến nhất trong số "Võ lâm ngũ bá". Vị bang chủ Cái Bang là đại hiệp có tinh thần hiệp nghĩa sáng ngời, nhưng lại có tử huyệt là mê ẩm thực đến độ từng vì mải thưởng thức cao lương mỹ vị mà để huynh đệ lâm nguy. Tự tay chặt đứt một ngón tay để trừng phạt bản thân, từ đó ông có biệt danh là Cửu chỉ thần cái.
Hoàng Dung ranh mãnh, chỉ gặp nhau lần đầu đã nhận ra tử huyệt của Bắc Cái, khéo léo dùng những món ăn thượng hạng để câu kéo ông truyền dạy võ công cho Quách Tĩnh. Hồng Thất Công sở hữu hai môn bí kíp lợi hại: Hàng Long thập bát chưởng - môn chưởng pháp cương mãnh đệ nhất võ lâm, trông đơn giản nhưng cực kỳ khó luyện thành - và Đả Cẩu bổng pháp, môn võ bí truyền của bang chủ Cái Bang. Chính nhờ học được Hàng Long thập bát chưởng, Quách Tĩnh mới đạt được bước đột phá thực sự trong con đường tu luyện võ học.
Trung Thần Thông Vương Trùng Dương
Vương Trùng Dương là nhân vật đặc biệt của bộ Xạ điêu tam bộ khúc khi chưa bao giờ trực tiếp xuất hiện, chỉ được phác họa qua lời kể của Chu Bá Thông và những bức thư tình gửi nữ hiệp Lâm Triều Anh mà Dương Quá cùng Tiểu Long Nữ tình cờ tìm thấy trong Cổ Mộ.
Khởi thủy là lãnh tụ cuộc khởi nghĩa chống quân Kim, sau khi thất bại ông rút về núi Chung Nam lập Toàn Chân giáo. Võ học của Vương Trùng Dương xuất phát từ đạo lý Đạo gia thâm sâu, bao gồm Tiên Thiên công, Toàn Chân kiếm pháp, Thiên Cang Bắc Đẩu trận. Tại cuộc Hoa Sơn luận kiếm đầu tiên, ông thứ lớp đánh bại bốn đại cao thủ còn lại và xưng danh thiên hạ đệ nhất.
Trước khi qua đời, Vương Trùng Dương đoán trước Âu Dương Phong sẽ đến cướp Cửu Âm chân kinh nên bày kế giả chết, dùng Nhất Dương chỉ đánh Tây Độc trọng thương, buộc lão phải bỏ trốn về Bạch Đà sơn.