Ảnh: Martin O'Neill/The Guardian
Tôi bước vào thế giới trinh thám từ thời thiếu niên, qua món quà bất ngờ từ người anh: cuốn The Big Sleep của Raymond Chandler. Trước đó tôi chỉ biết đến những bí ẩn của Agatha Christie hay những trang văn của Dorothy L. Sayers. Chính Chandler đã mở ra cho tôi nhận thức rằng văn học trinh thám hoàn toàn có thể sở hữu phong cách riêng, đặc sắc và đầy mê hoặc.
Philip Marlowe – Hình mẫu đầu tiên của thám tử có cá tính
Philip Marlowe hiện lên như hình ảnh lý tưởng hóa của chính tác giả: bề ngoài cứng cỏi nhưng ẩn chứa sự nhân hòa, trí tuệ nhưng không hoàn toàn hoài nghi, là kẻ mê sách và chỉ ao ước được ngồi một đêm mưa California bên tẩu thuốc, trước bàn cờ thế.
Nhân vật cũng có những hạn chế nhất định: lối so sánh đôi khi kỳ lạ – dù đôi khi lại tinh tế và thông minh đến bất ngờ. Các nhân vật nữ được khắc họa vừa mềm mại vừa mạnh mẽ. Song điểm chung qua phần lớn các tập là kẻ thủ mưu đều thuộc phái đẹp.
Công thức đó ngày nay đã trở nên quen thuộc đến mòn chân. Nhưng nhìn lại dòng chảy lịch sử thể loại, Marlowe mãi là bản gốc không thể phủ nhận.
Matt Scudder – Linh hồn của đất New York
Tôi đến với tiểu thuyết trinh thám tương đối muộn. Nhân vật đầu tiên thực sự khắc sâu vào tôi là Matt Scudder của Lawrence Block. Scudder là người cảnh sát cũ chuyển sang làm thám tử tư – đầy mâu thuẫn nội tâm: nóng nảy và nghiện rượu, nhưng thở chung nhịp với New York, quen thân với những nhân vật hung hãn đầy hấp dẫn như Mick Ballou.
Nhân vật Cafferty trong các trang văn của tôi mang nhiều nét từ Ballou, và John Rebus của tôi cũng hàm chứa ADN của Scudder.
Cả series thám tử Scudder đều đáng đọc, nhưng tôi đặc biệt trân trọng When the Sacred Ginmill Closes và A Walk Among the Tombstones – sự kết hợp hoàn hảo giữa khí phách và chất thơ, như giai điệu jazz bổng trầm vọng lên từ đĩa than cũ.
Jessica Fletcher – Lý tưởng của người cầm bút thành công
Nếu chỉ được chọn một nhân vật duy nhất, tôi sẽ chọn Jessica Fletcher trong series truyền hình kinh điển Murder, She Wrote. Ngay từ vụ án mở đầu, đây đã là một nhân vật đầy đặn và không thể quên.
JB Fletcher là hình mẫu lý tưởng tôi hướng đến về hình ảnh nhà văn thành đạt: vừa là tiểu thuyết gia, vừa là giáo viên ngữ văn, vừa am hiểu tâm lý tội phạm, vừa thành thạo pháp lý, lại còn là thám tử nghiệp dư. Cô đủ danh tiếng để được mời tới mọi sự kiện, cảnh sát đọc sách của cô, và cô hiện diện tại khắp hiện trường từ Cabot Cove đến New York, đôi khi vươn đến tận London và Ireland. Tôi thực sự mến mộ nhân vật nữ thám tử đó.
Sam Spade – Nguyên mẫu của kiểu nhân vật phản anh hùng
Tom Cruise thủ vai Jack Reacher trong phim chuyển thể cùng tên năm 2012. Ảnh: Paramount Pictures/Sportsphoto/Allstar
The Maltese Falcon của Dashiell Hammett được coi là tiểu thuyết đặt nền móng cho trào lưu hardboiled tại Mỹ. Sam Spade là nguyên mẫu tiêu biểu nhất của kiểu thám tử tư phản anh hùng.
Khác với hình tượng hiệp sĩ trong văn Chandler, Sam Spade mới là bí ẩn trung tâm của cả tác phẩm: thực dụng hay đầu cơ? Lạnh lùng và kiệm lời hay tính toán và xa cách? Mục đích của anh ta rốt cuộc có chính nghĩa?
Spade chỉ xuất hiện trong duy nhất một cuốn sách. Tôi tin rằng Hammett đã chủ tâm cưỡng lại cám dỗ viết tiếp về anh. Đó là sự tự chủ đáng trân trọng.
Jack Reacher – Người không bao giờ bỏ qua điều bất công
Trong vô vàn nhân vật thám tử của dòng tiểu thuyết tội phạm, ít ai đạt được thành công trọn vẹn như Jack Reacher của Lee Child. Lý do đơn giản: trong một thế giới mơ hồ về đạo đức, Jack luôn sẵn lòng đứng về phía người tốt đối chọi kẻ xấu, bất kể tỷ lệ nghiêng ngả ra sao. Đó là lý do độc giả trân trọng anh.
Lew Archer – Hiện thân của lương tri giữa bóng tội ác
Nhân vật Lew Archer được đổi tên thành Lew Harper trong bộ phim chuyển thể năm 1966. Ảnh: Warner Bros. Pictures.
Lew Archer là sáng tạo của Ross Macdonald (bút danh Kenneth Millar). Nhân vật thám tử tư ở Los Angeles trải qua nhiều thập kỷ này mang dấu ấn của Sam Spade và Philip Marlowe, nhưng có thêm điều hai người kia thiếu vắng: một tấm lòng nhân hậu và nhãn quan nhân sinh kết nối thật sự với người đọc.
Miller không bao giờ để nhân vật thuyết giáo hay rao giảng. Ông để Archer quan sát, tiếp xúc, giúp đỡ, chiến đấu và đôi khi cũng phải chịu khuất phục trước những ham muốn rất người trong thế giới vô nhân đạo.
Người đọc thấy mình trong anh lúc vấp ngã, cười cùng anh trước những tình huống hài hước, cảm nỗi đau khi thế giới quá tàn nhẫn, và bước cùng anh trong những cuộc giải mã những tuyến truyện được dệt khéo léo.
Trước Archer không ai như anh, và sau anh cũng chẳng có ai sánh được.
Nguồn: zingnews.vn