Nhớ mãi những tiệm cho thuê sách truyện của một thời đã xa
Cảnh tượng hiếm thấy tại các hiệu sách trong thời đại ngày nay.
Thuở vàng son của các tiệm cho thuê truyện
Chừng mười năm về trước, vào giai đoạn internet chưa phủ sóng khắp mọi nơi, nghề cho thuê truyện phát triển rầm rộ và quy tụ đông đảo bạn đọc trẻ. Thời ấy, sở dĩ dịch vụ này đắt khách là bởi giá mua truyện còn khá cao trong khi phí thuê lại vô cùng hợp túi tiền.
Riêng tại Hà Nội, tiệm cho thuê truyện mọc lên ở khắp các khu phố, song đông đúc nhất là tại các con phố như Kim Liên, Khương Thượng, Tuệ Tĩnh... Kho hàng chủ yếu là truyện tranh và tiểu thuyết, với hàng trăm bộ nhập từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc – đa dạng thể loại: tình cảm, kiếm hiệp, viễn tưởng đủ cả.
Hình ảnh lũ học sinh tan học rủ nhau ùa vào tiệm thuê truyện đã trở thành một phần ký ức không thể thiếu của bao thế hệ. Những ngày có tập mới ra của bộ truyện đang thịnh hành, trẻ nhỏ phải kiên nhẫn xếp hàng chờ đợi, rồi khi cầm được cuốn truyện trên tay thì ngồi đọc ngấu nghiến không rời mắt.
Giá thuê và những bộ truyện một thời làm mưa làm gió
Chi phí mỗi lần thuê chỉ dao động 500 đồng mỗi cuốn truyện tranh và 1.000 đồng cho sách báo, tạp chí. Khách thuê đặt cọc theo giá bìa và trả thêm tiền thuê tính theo ngày. Những bộ đang ăn khách như Thám tử lừng danh Conan, Bảy viên ngọc rồng, Dấu ấn rồng thiêng... thường có giá thuê cao hơn và còn phải đợi hàng dài mới đến lượt.
Với nhiều người thuộc thế hệ 7X - 8X, thứ Sáu hàng tuần là ngày được mong chờ nhất bởi đó là ngày truyện mới về. Còn với các cô gái thời ấy, chồng tiểu thuyết tình cảm để đầu giường là kỷ niệm ngọt ngào không thể nào quên.
Chị Ngọc Anh, một 8X đời đầu, xúc động kể lại: "Ngày còn bé, hễ có thời gian rảnh là tôi chạy ra tiệm thuê truyện ở dốc Hàng Than kiếm tiểu thuyết tình cảm về đọc. Nhiều đêm mê sách đến mất ngủ. Bây giờ muốn tìm lại một cuốn tiểu thuyết xưa để đọc lại thì thật sự rất khó."
Lùi dần trước làn sóng công nghệ số
Hiện nay, vô số trang web đọc truyện online ra đời, đưa hàng nghìn đầu sách đến tay bạn đọc chỉ trong tích tắc. Nhưng chính sự bùng nổ của internet đã kéo khách hàng rời xa các tiệm thuê truyện, khiến chúng từ từ vắng bóng rồi khép cửa im lìm.
Không ít chủ tiệm chuyển hướng sang kinh doanh dịch vụ internet và trò chơi điện tử, còn sách truyện tồn đọng chưa kịp thanh lý thì chất vào góc nhà phủ bụi ngày qua ngày. Dù thủ tục thuê đã linh hoạt hơn – không cần giấy tờ tùy thân, chỉ đặt cọc rồi trả 1.000 đồng mỗi cuốn – song khách hàng vẫn thưa dần không thể cứu vãn.
Bà Thúy An (60 tuổi, chủ tiệm cho thuê truyện phố Khương Thượng) buồn bã chia sẻ: "Tôi theo nghề này đã 15 năm, nhưng thực sự không thể sống được bằng nó. Chỉ vì tiệm mở ngay tại nhà, không mất tiền thuê địa điểm, nên tôi mới duy trì được đến hôm nay. Còn các nơi khác thì đã đóng cửa từ lâu rồi."
Căn nguyên của sự suy tàn
Nội dung truyện trực tuyến luôn được cập nhật trước khi sách in ra đời, nên khi đặt lên kệ thì hầu hết bạn đọc đã nắm hết cốt truyện. Trong khi giá mua truyện cứ tăng đều thì giá thuê không thể điều chỉnh theo, buộc các chủ tiệm mất cân đối thu chi rồi phải bỏ nghề, bán sách cũ với giá rẻ mạt cho các điểm thu mua.
Trước guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, những giá trị cũ cứ dần nhạt phai. Nghề cho thuê truyện – một nét văn hóa gắn liền với tuổi thơ không thể xóa nhòa – cũng đang dần chìm vào quá khứ nếu không có bước thay đổi kịp thời để tồn tại.