Những cuốn sách hay nhất về các hội kín khét tiếng thế giới
Điểm lại trang sử thế giới, không khó để thấy rằng nhiều tổ chức cực đoan đã khắc sâu những vết thương không phai trong tâm trí công chúng. Những cái tên như Gia đình Manson, Peoples Temple, Children of God, NXIVM... vẫn còn ám ảnh không ít người cho đến hôm nay.
Thế nhưng nếu hội kín thực sự đáng sợ như vậy, sao vẫn còn những tổ chức tương tự tồn tại và hoạt động? Có lẽ, cái nhãn "hội kín" chỉ là cách người bên ngoài gán cho — còn với những thành viên bên trong, chẳng có điều gì phi lý trong niềm tin họ đang theo đuổi.
Dù thế giới ngày càng thực dụng và hoài nghi, chúng ta vẫn bị ám ảnh bởi những câu chuyện về con người dám sống và chết vì hội mình, rồi không khỏi tự hỏi: vì sao họ có thể đặt niềm tin mù quáng đến vậy?
Nhiều người tự tin mình sẽ không bao giờ trở thành nạn nhân. Song những cuốn sách viết về hội kín sẽ cho ta thấy: sa bẫy đôi khi dễ hơn ta nghĩ gấp bội.
Sau đây là một số tựa sách đáng tìm đọc về chủ đề này.
The Girls — Emma Cline
Ảnh: Dream by day.
Vừa ra mắt, tiểu thuyết của Emma Cline đã thu hút sự chú ý rộng rãi từ cả độc giả lẫn giới phê bình. Điểm đặc sắc của tác phẩm là cách Cline từng bước lột trần quá trình một nhân vật trượt dài vào bẫy hội kín, giúp người đọc hiểu được cơ chế mà những tổ chức như vậy sử dụng để thu hút và kiểm soát thành viên. Được đặt trong bối cảnh California thập niên 1970, lấy cảm hứng từ hội kín Gia đình Manson, tác phẩm hư cấu hóa một chương sử đã gây rúng động nước Mỹ.
Thay vì tập trung vào những tội ác giết người man rợ, Cline đào sâu vào nỗi đau thầm kín của những cô gái lạc lõng, những người tuyệt vọng khao khát được thuộc về — một ai đó, một nơi chốn. Và đó chính là mảnh đất màu mỡ mà Jim Manson đã triệt để khai thác để phục vụ cho mục đích tăm tối của mình.
Underground: The Tokyo Gas Attack and the Japanese Psyche — Haruki Murakami
Underground là cuốn phi hư cấu của Haruki Murakami về vụ tấn công bằng khí độc sarin trên tàu điện ngầm Tokyo năm 1995 — do giáo phái Aum Shinrikyo thực hiện. Nhóm này pha loãng sarin — độc chất kinh khủng từng được Đức Quốc xã nghiên cứu — rồi bố trí trên 5 toa tàu ở các điểm khác nhau. Thảm kịch cướp đi sinh mạng 14 người (trong đó một người sống đời thực vật suốt 25 năm trước khi mất năm 2020) và khiến hơn 6.000 người bị thương.
Để tìm hiểu căn nguyên của vụ thảm sát, Murakami đã trực tiếp tiếp xúc và phỏng vấn cả nạn nhân lẫn thành viên giáo phái. Qua đó, ông phơi bày những ngóc ngách tâm lý thầm kín của người Nhật.
The Road to Jonestown — Jeff Guinn
Jonestown gắn liền với thảm kịch giết người - tự sát tập thể đẫm máu nhất lịch sử Hoa Kỳ: hơn 900 tín đồ hội kín Peoples Temple chết theo lệnh thủ lĩnh Jim Jones. Peoples Temple là một giáo hội biệt lập, tồn tại tách biệt giữa những cánh rừng hoang vắng tại Guyana.
Khởi đầu với những lý tưởng nhân quyền cao cả, giáo hội này nhanh chóng biến thành chốn địa ngục trần gian: tín đồ bị rửa não, bị giam giữ, còn Jim Jones thì ngày càng sa vào ảo tưởng và không ngừng thuyết giảng về "ngày tận thế đang cận kề".
Jim Jones, thủ lĩnh hội kín Peoples Temple. Ảnh: Stephanie Maze/San Francisco Chronicle.
Tháng 11/1978, khi nghị sĩ Leo Ryan đến thanh tra hoạt động của nhóm, Jim Jones sai người tập kích đoàn tùy tùng, khiến Ryan và 4 người khác thiệt mạng. Ngay sau đó, hắn triệu tập toàn bộ tín đồ và ra lệnh tự sát tập thể bằng hỗn hợp xyanua, thuốc an thần và thuốc giảm đau. Không ít tín đồ tự nguyện chịu chết, nhưng nhiều người phản kháng và bị ép uống — cả trẻ em cũng không được tha. Jim Jones không tự uống mà kết liễu bản thân bằng súng sau khi chứng kiến đoàn tín đồ chết dần.
Tác giả Jeff Guinn đã lần giở hàng nghìn trang hồ sơ FBI, đích thân đến Indiana — quê nhà của Jim Jones — phỏng vấn người dân địa phương và tìm gặp những người may mắn sống sót, qua đó đưa độc giả vào tận những góc tối của hội kín Peoples Temple.
Scarred: The True Story of How I Escaped NXIVM — Sarah Edmondson
Tự truyện của Sarah Edmondson kể lại hành trình bà thoát khỏi hội kín NXIVM, vén màn nhiều sự thật gây sốc về lạm dụng tình dục, con đường trốn thoát và quá trình tự tha thứ cho bản thân.
Năm 2005, Sarah Edmondson đang là một diễn viên trẻ khởi nghiệp tại Vancouver. Cô tình cờ biết đến NXIVM — một tổ chức phát triển cá nhân và sự nghiệp do Keith Raniere sáng lập. Bị hấp dẫn bởi lời hứa về những phương pháp, cộng đồng và kiến thức giúp khai phá tối đa tiềm năng bản thân, Sarah trở thành một trong những thành viên trung thành nhất, vừa điều hành một trung tâm của tổ chức vừa tuyển mộ hơn 2.000 người gia nhập.
Cuốn sách kèm ảnh thực tế, bóc trần bản chất thật sự của Keith Raniere — một kẻ tống tiền và tội phạm tình dục đáng ghê tởm. Nhiều năm liền, hắn lạm dụng tình dục nhiều phụ nữ và dùng ảnh nhạy cảm của họ để khống chế, giam cầm và vòi vĩnh. Tác phẩm của Sarah cung cấp bằng chứng chi tiết, vạch trần một thế giới tối tăm đang tồn tại ngay trong lòng xã hội văn minh.
Street Shadows: A Memoir of Race, Rebellion, and Redemption — Jerald Walker
Hồi ký của Jerald Walker ghi lại cuộc đời một cậu bé da đen lớn lên trong lòng một hội kín của người da trắng. Walker trưởng thành trong Nhà thờ Đức Chúa Trời của Herbert W. Armstrong. Mới lên 6 tuổi, cậu đã sớm nhận ra những thành viên nào trong giáo hội bị kỳ thị vì hôn nhân khác chủng tộc. Cha mẹ cậu — cả hai đều mù bẩm sinh — bị lập trình niềm tin rằng thị lực của họ sẽ được phục hồi khi Ngày Phán xét đến, và họ nhất quyết không chịu nhìn nhận sự thật cay đắng về tổ chức mình đang tin tưởng. Không còn lựa chọn nào khác, Walker phải tự tìm lối thoát cho chính mình, trả giá bằng việc trở thành người xa lạ ngay tại mảnh đất đã sinh ra mình.