Những tiểu thuyết đình đám được khai thác từ sự kiện và nhân vật có thật
Không ít cuốn tiểu thuyết chiếm vị trí hàng đầu trong các bảng xếp hạng bán chạy toàn cầu không xuất phát thuần túy từ trí tưởng tượng mà được xây dựng trên nền tảng của những con người, sự kiện lịch sử xác thực. Sau đây là những tác phẩm đặc sắc nhất trong nhóm này.
Nhà Tiểu Họa – Jessie Burton
Nhà Tiểu Họa dẫn dắt câu chuyện của thiếu phụ trẻ Petronella (Nella) Oortman, người luôn cảm thấy lạc lõng trong gia đình nhà chồng Johannes Brandt đầy quyền thế sau khi về làm vợ. Cuộc đời cô rẽ sang hướng khác khi chồng tặng cho cô một món quà kỳ lạ: một ngôi nhà thu nhỏ cần được trang hoàng thông qua một nhà tiểu họa bí ẩn nào đó trên phố. Chính từ món quà đó, những bí ẩn tối tăm của giới quý tộc Amsterdam lần lượt được hé lộ trước mắt cô.
Cốt truyện được lấy cảm hứng từ nhân vật lịch sử thực là Petronella Oortman – một góa phụ giàu có đã cưới thương nhân buôn lụa Johannes Brandt tại Amsterdam vào cuối thế kỷ 17. Ngôi nhà búp bê danh tiếng của bà hiện còn được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng Rijksmuseum ở Amsterdam, Hà Lan.
Nhà văn Jessie Burton vốn là diễn viên người Anh, đã gắn bó với sân khấu suốt 9 năm trước khi bắt đầu chắp bút Nhà Tiểu Họa sau lần tình cờ ghé thăm bảo tàng Rijksmuseum. Để có thể hoàn thành tác phẩm, bà đã miệt mài nghiên cứu lịch sử, ẩm thực, nghệ thuật, bản đồ và các bức tranh thời kỳ hoàng kim của Amsterdam thế kỷ 17.
Ra mắt lần đầu năm 2014, Nhà Tiểu Họa liên tiếp được bình chọn là Sách của năm bởi Waterstones và tờ The Observer. Tính đến năm 2016, tác phẩm đã được dịch sang hơn 30 ngôn ngữ và bán vượt 1 triệu bản trên khắp thế giới.
Thiếu Nữ Đeo Hoa Tai Ngọc Trai – Tracy Chevalier
Cũng đặt trong bối cảnh Hà Lan thế kỷ 17, Thiếu Nữ Đeo Hoa Tai Ngọc Trai xoay quanh cô hầu gái 16 tuổi Griet phục vụ cho gia đình họa sĩ Johannes Vermeer. Bị thu hút ngày càng sâu vào thế giới hội họa của ông, cô bí mật trở thành người trợ lý và cuối cùng là người mẫu cho bức tranh nổi tiếng bậc nhất trong lịch sử mỹ thuật Hà Lan.
Tác phẩm lấy cảm hứng trực tiếp từ bức sơn dầu cùng tên của Vermeer, hiện được trưng bày tại Bảo tàng Mauritshuis ở Den Haag. Tracy Chevalier là nhà văn người Mỹ gốc Anh – từ năm 9 tuổi bà đã treo ảnh bức tranh Vermeer trong phòng ngủ và giữ nguyên cho đến năm 16 tuổi. Chính đôi mắt ám ảnh của người thiếu nữ trong tranh đã thôi thúc bà đặt bút viết nên câu chuyện này.
Dù đã xuất bản 8 tiểu thuyết, Thiếu Nữ Đeo Hoa Tai Ngọc Trai (1999) vẫn là tác phẩm được biết đến rộng rãi nhất của Tracy Chevalier. Tính đến năm 2014, sách đã được dịch sang hơn 38 ngôn ngữ và bán hơn 5 triệu bản. Bộ phim chuyển thể năm 2003 với sự tham gia của Scarlett Johansson và Colin Firth đã nhận 3 đề cử Oscar và 2 giải Quả Cầu Vàng.
Những Thành Phố Vô Hình – Italo Calvino
Những Thành Phố Vô Hình mở ra qua lời thuật của nhà thám hiểm Marco Polo kể cho Hốt Tất Liệt về những thành phố kỳ lạ và mơ mộng mà ông đã đặt chân qua trong hành trình dài của mình – khi thâm u tối tăm khi sáng rỡ rực rỡ nhưng luôn tràn đầy vẻ đẹp và sức quyến rũ.
Tác phẩm lấy cảm hứng từ cuốn du ký The Travels of Marco Polo, thuật lại hành trình của ông xuyên qua châu Á trong khoảng 1276–1291 và cuộc gặp gỡ với đại hãn Mông Cổ Hốt Tất Liệt. Cuốn du ký nguyên bản được chép bằng tiếng Pháp cổ dựa trên lời kể của Marco Polo khi ông bị giam giữ chung với Rustichello da Pisa tại Genoa.
Italo Calvino là nhà văn kiêm nhà báo người Ý nổi tiếng với bộ ba Tử tước chẻ đôi – Nam tước trên cây – Hiệp sĩ không hiện hữu. Ông là nhà văn Ý có sách được dịch ra nhiều ngôn ngữ nhất vào thời điểm qua đời năm 1985. Những Thành Phố Vô Hình được đề cử giải Nebula hạng mục Tiểu thuyết xuất sắc nhất năm 1976.
11/22/63 – Stephen King
11/22/63 xoay quanh một người du hành thời gian trở về thời điểm ngày 22/11/1963, khi Tổng thống Kennedy bị ám sát tại Dallas, với mục tiêu ngăn chặn thảm kịch đó. Song những nỗ lực can thiệp lại kéo lịch sử lệch sang những chiều hướng xấu hơn nhiều, buộc anh phải không ngừng quay lại quá khứ để chỉnh sửa hệ quả do chính mình tạo ra.
Stephen King đã ấp ủ ý tưởng về cuốn sách này từ năm 1971, nhưng phải chờ đến tận năm 2011 – tròn 40 năm sau – ông mới hoàn thành bản thảo. Ngay sau khi phát hành, 11/22/63 lập tức chiếm ngôi đầu bảng xếp hạng sách bán chạy nhất của The New York Times và ẵm về nhiều giải thưởng danh giá, trong đó có Los Angeles Times Book Prize và International Thriller Writer Award.
Alias Grace – Margaret Atwood
Alias Grace tái hiện câu chuyện của Grace Marks, người bị kết án là đồng phạm trong vụ sát hại chủ nhà Thomas Kinnear và người hầu Nancy Montgomery. Toàn bộ câu chuyện được nhìn qua lăng kính của bác sĩ Simon Jordan, người trong quá trình điều tra lần lượt hiểu ra nhiều điều hơn về người phụ nữ đáng thương đang ngồi trước mặt ông.
Margaret Atwood xây dựng tác phẩm dựa trên vụ án có thật tại Canada năm 1843: hai người hầu Grace Marks và James McDermott bị cáo buộc giết chủ, McDermott bị treo cổ còn Grace lãnh án chung thân. Atwood lần đầu tiên biết đến câu chuyện này qua tác phẩm Life in the Clearings của Susanna Moodie.
Alias Grace ra mắt năm 1996, giành giải Giller Prize danh giá của Canada và được đề cử giải Man Booker cùng năm. Năm 2017, tác phẩm được chuyển thể thành phim truyền hình phát sóng trên kênh CBC Television Canada và toàn cầu qua Netflix.