Thương nhớ thời bao cấp - Tranh và chữ cùng kể chuyện một thời
Cái tên Thành Phong từng gây sóng gió trong giới sách với cuốn tranh thành ngữ đình đám Phê như con tê tê. Năm năm sau ấn phẩm làm khuấy động làng xuất bản đó, ông kết hợp cùng họa sĩ Còm để cho ra đời một cuốn sách tranh - thành ngữ về chủ đề đang được nhiều người quan tâm: thời bao cấp.
Bức tranh toàn cảnh của một thời đại
Thương nhớ thời bao cấp thu thập những câu cửa miệng, tục ngữ, thành ngữ, lời vần vè dân gian cùng biển hiệu hàng quán và những bài đồng dao quen thuộc từ thời kỳ bao cấp. Dựa vào kho tài nguyên ngôn ngữ dân gian ấy, Thành Phong và Còm (Hữu Khoa) đã tạo nên những trang minh họa đầy màu sắc, duyên dáng và độc đáo.
Đọc cuốn sách như được dẫn bước trở lại cuối thế kỷ 20 — thời kỳ chế độ phân phối bao cấp hiện diện trong từng góc nhỏ đời sống người dân miền Bắc. Hiện ra qua những trang vẽ là cả một thời đại đầy vất vả: tấm khăn mặt cũ, bì cá khô chia khẩu phần, tập sổ gạo hay hòn gạch xếp chỗ. Nhưng bao trùm tất cả vẫn là tinh thần lạc quan, điềm tĩnh và khả năng tự trào hài hước.
Nhìn lại để hiểu và trân trọng hiện tại
Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết — nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội — cho rằng cả những người đã sống qua thời bao cấp lẫn thế hệ lớn lên sau Đổi mới khi đọc cuốn sách này đều không chỉ đơn thuần tìm kiếm giải trí. Họ có thể "ôn cố tri tân, ôn cũ hiểu mới" — bởi dù thời bao cấp đã lui vào quá khứ hơn ba chục năm, nhiều hiện tượng mà tác phẩm dân gian ghi lại vẫn còn in bóng lên đời sống ngày nay.
Nhà văn Nguyễn Bình Phương bày tỏ: "Dù sao thì những tình thế như thời bao cấp đã làm phát lộ phẩm chất hóm hỉnh, láu cá của dân ta. Thời bao cấp, trong ký ức riêng tôi, đại đa số mọi người còn sạch về phẩm giá. Thương nhớ nó để thấy rằng, về căn bản, mọi sự bây giờ đã khác, rất khác".
Tìm đọc thêm sách tranh và văn hóa Việt tại Đại Đạo Viện.