Những trang văn của Marc Levy, Guillaume Musso, Anna Gavalda… đã từ lâu vượt ra ngoài biên giới nước Pháp và Việt Nam để chạm đến trái tim của hàng triệu độc giả trên khắp mọi nơi.
Buổi tọa đàm với chủ đề "Vì sao văn học tình cảm Pháp lại hấp dẫn người đọc đến thế?" diễn ra tại Trung tâm Văn hóa Pháp (l'Espace) ở Hà Nội đã quy tụ đông đảo bạn trẻ yêu văn chương và sôi nổi bàn luận.
Dòng văn học thuộc về đại chúng – không phải đặc quyền của giới học thuật
Tiến sĩ Phùng Ngọc Kiên – nhà nghiên cứu chuyên sâu về văn học Pháp – trình bày về nguồn gốc và sự phát triển của dòng văn học tình cảm. Thể loại này có lịch sử lâu dài, hình thành từ thế kỷ 15-16. Sang thế kỷ 18, khi giai cấp thị dân nổi lên và nhu cầu tiêu thụ sách tăng vọt, ngành xuất bản trở thành mảnh đất béo bở chưa từng có.
Đúng lúc đó, tác phẩm "Nàng Heloise mới" của Jacques Rousseau xuất hiện, đảo lộn hoàn toàn thẩm mỹ văn chương đương thời và khởi đầu cho một thời kỳ rực rỡ của văn học tiền lãng mạn.
Dịch giả Bằng Nguyên – người đã dày công chuyển ngữ nhiều tác phẩm quen thuộc như: Ngày mai, Cuộc gọi từ thiên thần, Ngày đầu tiên, Ba mét phía trên bầu trời, Mọi điều ta chưa nói… – cho rằng điều tạo nên sức hút riêng của dòng văn học này chính là chất nhẹ nhàng và hương vị lãng mạn mà nó đem lại cho cuộc sống thường ngày.
Chủ đề luôn mới mẻ và không ngừng đa dạng hóa
Không bó hẹp trong khuôn khổ những câu chuyện tình yêu lãng mạn đơn thuần, văn học tình cảm Pháp mở rộng sang nhiều mảng đề tài phong phú. Marc Levy không bao giờ lặp lại mình: ông kết hợp tình yêu với hồi ký tuổi thơ, chiến tranh (trong Những đứa con của tự do, Nếu được làm lại), tình bạn và vấn đề nhân quyền (Chàng và nàng). Còn Guillaume Musso lại dẫn dắt người đọc qua những mê cung trinh thám và huyền bí đầy ám ảnh.
Đông đảo bạn đọc trẻ cho biết các tác phẩm của Musso đã chinh phục họ nhờ bút pháp khắc họa tâm lý sắc sảo, và tài năng hòa trộn yếu tố phi thường vào đời thực một cách tinh vi đến mức ranh giới giữa hai thế giới gần như biến mất.
Liệu văn học tình cảm Pháp có sánh được với những kinh điển lừng danh trước đó?
Nhà nghiên cứu nghệ thuật Nguyễn Văn Thành đánh giá rằng các tác phẩm lãng mạn châu Âu từ những thế kỷ trước như Nỗi đau chàng Wether, 24 giờ trong đời người đàn bà, Ngõ hẻm dưới ánh trăng… có bề sâu tư tưởng vượt trội hơn văn học tình cảm Pháp hiện đại.
Nhưng dịch giả Bằng Nguyên lập tức phản bác bằng những số liệu thuyết phục: trong danh sách 10 tác giả người Pháp được đọc nhiều nhất trên toàn thế giới, Marc Levy và Guillaume Musso luôn thay nhau đứng ở vị trí dẫn đầu. Về mặt nghệ thuật, trong sáu năm qua, Hội đồng Nobel Văn chương đã hai lần vinh danh nhà văn Pháp: Le Clezio và Patrick Modiano.
"Như vậy, văn học tình cảm Pháp thắng điểm trên cả hai chiến tuyến: số lượng độc giả đông đảo và sự thừa nhận từ giới chuyên môn" – dịch giả Bằng Nguyên đúc kết.
Mỗi thể loại có vị trí riêng với từng người và từng thời điểm trong đời
Tiến sĩ Phùng Ngọc Kiên nhấn mạnh điều này: mỗi thể loại văn học có thể phù hợp với từng cá nhân riêng biệt, và thậm chí với từng giai đoạn khác nhau trong cuộc đời chính người đó. Điều quan trọng nhất là mỗi độc giả tự tìm đến tác phẩm phù hợp với nhu cầu và trạng thái cảm xúc của bản thân trong khoảnh khắc đó.