Ra mắt sách Lịch sử của tính hiện đại tại thủ đô Hà Nội
Đây là nội dung chính của buổi lễ ra mắt cuốn sách Lịch sử của tính hiện đại của tác giả Jacques Attali được tổ chức tại Trung tâm Văn hóa Pháp L'Espace. Buổi sự kiện có sự hiện diện của dịch giả Tiết Hồng Thái, nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên và GS. Chu Hảo, nguyên Giám đốc NXB Tri thức.
Tính hiện đại được hiểu như thế nào?
Tính hiện đại, xét về bản chất, là những gì mới mẻ nhất trong từng thời điểm. Dịch giả Tiết Hồng Thái tóm lược quan điểm trọng tâm xuyên suốt tác phẩm nặng tính triết học này: "Tính hiện đại chính là sự chiếm lĩnh của cái mới."
Dựa trên vốn kiến thức đa ngành – lịch sử, kinh tế chính trị, tôn giáo, khu vực học, khoa học luận – tác giả phác họa toàn bộ lịch sử nhân loại qua lăng kính của tính hiện đại. Jacques Attali lý giải rằng sự thống trị của những cái mới, không chỉ qua sự mở rộng tri thức mà còn qua sự biến chuyển tinh thần của nhân loại, chính là động lực cốt lõi làm biến đổi toàn bộ tiến trình lịch sử.
Ba làn sóng hiện đại xuyên suốt lịch sử nhân loại
Tính hiện đại bản thể – Thời kỳ khởi đầu
Ở giai đoạn khởi đầu, điều mới mẻ chính là sự xuất hiện của 'tính người': con người nhận biết được chính mình, phân biệt bản thân với thế giới tự nhiên. Từ đó họ đặt con Người làm nền tảng để xây dựng các thể chế xã hội và đời sống tinh thần. Văn minh Hy – La là minh chứng tiêu biểu nhất.
Tính hiện đại của đức tin – Thời kỳ Ki tô giáo
Làn sóng hiện đại thứ hai gắn chặt với sự xuất hiện của Ki tô giáo: đức tin vươn lên chiếm vị trí trung tâm, thay thế lý tính trần thế. Điều đáng chú ý là vào thời điểm đó, hiện đại có nghĩa là từ bỏ tài sản dâng cúng cho nhà thờ, còn tín ngưỡng vào lý tính lại bị coi là lạc hậu thời nào.
Tính hiện đại của Lý tính – Thời đại hiện nay
Làn sóng hiện đại đang thống lĩnh thời đại là tính hiện đại của Lý tính. Nó không chỉ sinh ra nền khoa học và kỹ thuật tiên tiến vượt bậc mà còn hình thành những xã hội duy lý, đề cao dân chủ, thị trường và kỹ trị. Tác giả phân tích thấu đáo tính hai mặt của sự sùng bái lý trí đang đồng thời xây dựng lẫn phá hủy chúng ta.
Bảy tiên đoán cho thế giới năm 2030
Bảy hiện tượng mà Jacques Attali tiên đoán cho thế giới năm 2030 được rút ra từ phân tích sâu về tính hiện đại, cụ thể là: Hiện tượng nhân tạo, Phi hiện đại, Thần quyền, Chủng tộc, Sinh thái và Cải biên.
Các diễn giả nhấn mạnh sự phức tạp của tính hiện đại trong hoàn cảnh hiện nay, khi những giá trị cũ trở về "trả thù" như chủ nghĩa dân tộc cực đoan, đức tin can dự vào xã hội bán thế tục, tư duy hậu hiện đại. Trong khi những giá trị mới đang dần thống trị thì chúng ta lại bất lực trước việc kiểm soát hay dự báo chúng: sinh sản nhân tạo, biến đổi khí hậu, thực phẩm chỉnh sửa gen.
Trong những trang cuối của cuốn sách, giải pháp tác giả hướng đến không phải chủ nghĩa hư vô bi quan, mà là tinh thần nhập thế tích cực: con người cần tiệm cận hơn với một lý trí biết hòa hợp với đức tin, để thoát khỏi sự tha hóa do tính duy lý cực đoan gây ra.
Vài nét về tác giả Jacques Attali
Jacques Attali là nhà lý luận kinh tế và xã hội, nhà văn, cố vấn chính trị cho Tổng thống François Mitterrand từ năm 1981 đến 1991. Ông đã chắp bút và biên soạn hơn 70 tựa sách trải dài qua nhiều lĩnh vực: tiểu luận, tiểu thuyết, kịch, tiểu sử nhân vật, hồi ký và truyện thiếu nhi. Ông còn là một nghệ sĩ piano và thành viên Ban Giám đốc Bảo tàng Orsay danh tiếng.
Các tác phẩm của ông đã được dịch ra hơn 20 ngôn ngữ và bán hơn 8 triệu bản khắp nơi trên thế giới. Năm 2009, tạp chí Foreign Policy xếp ông vào danh sách "100 nhà tư tưởng hàng đầu toàn cầu".