Thư Viện Sống – Mô hình đọc sách chưa từng có tại Việt Nam
Dự án The Human Library Vietnam (Thư Viện Sống Việt Nam) đã tổ chức hai ngày sự kiện đặc biệt tại Đại học Lao động – Xã hội, khơi dậy sự tò mò và quan tâm của đông đảo bạn trẻ cùng các bậc cha mẹ. Đây là lần đầu tiên mô hình Thư viện Sách Sống xuất hiện tại Việt Nam – nơi mỗi "cuốn sách" là một người thật, mang những trải nghiệm sống thực và sẵn lòng ngồi trò chuyện, chia sẻ câu chuyện đời mình với người đọc.
Những "đầu sách" chia sẻ từ chính cuộc đời họ
Trong một xã hội mà quyền được sống, được yêu thương và được tôn trọng là của mọi người dù khác biệt về giới tính, tuổi tác hay xu hướng tình dục, vẫn tồn tại không ít những người chưa bao giờ được cất tiếng nói cho chính mình.
Thư viện Sống thu hút sự quan tâm của giới trẻ Hà Nội
"Đầu sách" có tên "Song tính" (Linh Nguyễn) tâm sự: "Mỗi người khi chào đời đều mang sẵn hai chiều song tính trong mình, chỉ là bản thân mỗi người nghiêng về chiều nào mà thôi."
"Đầu sách" với chủ đề "Xâm hại" (Nhữ Hương Trà) chia sẻ: "Tôi là nạn nhân của một xã hội thiếu vắng những bài học về cách bảo vệ bản thân khỏi xâm phạm thân thể, nơi trẻ em không được giáo dục về giới tính đúng nghĩa." Thông điệp bạn muốn lan tỏa là: "Hãy chủ động thay đổi nhận thức – dạy con những điều tế nhị từ sớm mới thực sự là điều quan trọng nhất."
"Đầu sách" chuyển giới nữ La Lam, người dân tộc Thái, từ khi còn nhỏ đã ý thức được rằng mình muốn được sống như một người phụ nữ. Chị hạnh phúc vì đã được sống thật với giới tính của bản thân, được tự chọn tên riêng và được làm chính mình. Hành trình ấy đầy chông gai: bị kỳ thị từ xã hội, trường học cho đến gia đình, những trang nhật ký viết về cuộc sống của mình đã bị người mẹ đốt thành tro.
Đầu sách chuyển giới nữ La Lam
Chính từ nghịch cảnh đó, chị nung nấu khát vọng biến cuộc đời mình thành một bộ phim. Chị vượt qua kỳ thi đại học để vào Trường Sân khấu và Điện ảnh, xây dựng được chuyện tình đẹp và bước ra thế giới với nhiều vai trò: hoa khôi, người mẫu, diễn viên. Điều chị mong mỏi là được góp phần xây dựng một kênh truyền hình dành cho cộng đồng LGBT để xã hội nhìn nhận họ bằng con mắt rộng lượng hơn.
"Đầu sách" về chủ đề "Bạch tạng" (Vũ Khánh Vân) giải thích: "Trong văn hóa dân gian xưa, người bạch tạng được gọi là 'con của mặt trăng'. Đây không phải một căn bệnh và không có khả năng lây truyền – đây chỉ là biến thể gen tự nhiên của con người. Cứ 7.000 người thì có một người mang gen bạch tạng, và phải đến 20.000 người mới xuất hiện một người bạch tạng thực sự."
Đầu sách "Bạch tạng"
Vân chỉ có thị lực 0,5/10, khiến chị phải nheo mắt lại và nhìn chếch khi giao tiếp. Mỗi khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, da chị không thể sạm đi mà bị bỏng và đối mặt với nguy cơ ung thư da cao gấp 20 lần người bình thường. Gặp chị ngoài đường, nhiều người Việt thường tự nhiên chào chị bằng tiếng Anh vì ngoại hình khác biệt.
Dự án và tầm ảnh hưởng rộng lớn
Tổng cộng 20 "đầu sách" đã cùng nhau kiến tạo nên Human Library (Thư viện Sống) đầu tiên trên đất Việt Nam – những người mang trong mình những câu chuyện hậu trường của cuộc sống, những tâm tư, thử thách và ý chí không khuất phục. Dự án được Bộ Lao động & Thương binh Xã hội, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cùng nhiều tổ chức xã hội đồng hành và ủng hộ.
Trong hai ngày diễn ra sự kiện, dự án đã tạo nên một không gian chào đón và an toàn cho cả hai phía, đón tiếp hơn 500 người đọc với hơn 800 lượt mượn sách sống và thu về nhiều phản hồi tích cực đáng trân trọng.
Lê Anh Thư – đầu sách "Trầm cảm" đồng thời là Trưởng Ban Tổ chức dự án Thư viện Sống
Lê Anh Thư, sinh viên du học tại Oberlin College (Mỹ), người đưa bản quyền dự án về Việt Nam, từng trải qua những ngày tháng trầm cảm nặng nề. Chị tâm sự với người đọc: "Trầm cảm có thể đến với bất kỳ ai. Tôi đã cắt tay trong một khoảnh khắc chạm đáy tuyệt vọng, may mắn được cứu và ngày hôm nay đứng đây làm Trưởng Ban Tổ chức Human Library. Điều tôi muốn gửi đến mọi người là: Hãy để ý và quan tâm đến những người quanh mình – đôi khi chỉ một hành động nhỏ thôi cũng có thể cứu được cả một cuộc đời."
Điều thúc đẩy Lê Anh Thư triển khai dự án tại Việt Nam là mong muốn xóa nhòa định kiến và phân biệt đối xử liên quan đến những chủ đề còn nhiều nhạy cảm như ma túy, tự hoại, đồng tính, chuyển giới, bạo lực gia đình... đồng thời nâng cao ý thức của cộng đồng về quyền tự do, công bằng và sự sẻ chia trong cuộc sống.
"Trong mỗi chúng ta đều có một câu chuyện"
Sau hai ngày ngắn ngủi, những "cuốn sách sống" trở lại cuộc sống thường ngày, nhưng nhiều người đã xây dựng được mối liên kết thật sự với bạn đọc và tiếp tục duy trì về sau.
Ban Tổ chức Human Library (Thư viện Sống) hướng đến đưa mô hình "sách sống" lan rộng đến các địa phương khác trên cả nước, khởi đầu từ TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.
Đỗ Đức Sơn – Trưởng Ban Truyền thông dự án – chia sẻ: "Dù xã hội Việt Nam ngày càng cởi mở và hội nhập, vẫn còn những quan niệm lệch lạc về những người 'không giống số đông'. Human Library Vietnam muốn xây dựng một không gian bình đẳng nơi mọi câu chuyện và cuộc đời đều xứng đáng được lắng nghe, đúng với thông điệp: 'Trong mỗi chúng ta đều có một câu chuyện'."
Sách Sống là gì?
Dự án Human Library (Thư viện Sống) ra đời lần đầu tại Đan Mạch năm 2000 và tính đến nay đã hiện diện tại hơn 70 quốc gia. Về cơ bản, đây vẫn là một thư viện, nhưng thay vì những cuốn sách in trên giấy, mỗi "đầu sách" là một người thật với những câu chuyện sống động từ cuộc đời họ. Tháng 7/2016, Lê Anh Thư mang bản quyền dự án trở về Việt Nam.